ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗ-ΓΥΦΤΟΔΗΜΟΥ, 1918-2012

Βιογραφικό Μαρίας Καραγιώργη-Γυφτοδήμου (1918–2012)

Η Μαρία Καραγιώργη-Γυφτοδήμου (το γένος Αγριγιαννάκη) γεννήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 1918 στις Μηλιές Πηλίου. Αποφοίτησε από το Γυμνάσιο του Βόλου και το 1936 εισήχθη στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ. Στη διάρκεια των φοιτητικών της χρόνων οργανώθηκε στην παράνομη από το Μεταξικό καθεστώς ΟΚΝΕ. Για την αντιδικτατορική της δράση συνελήφθη από την Ασφάλεια τον Μάιο του 1939 και κρατήθηκε σε κελί απομόνωσης στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ. Εξορίστηκε στην Κίμωλο από όπου απέδρασε στις 29 Απριλίου 1941. Στην Κίμωλο γνώρισε και το σύντροφο της ζωής της, τον επίσης εξόριστο, γιατρό και ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ Κώστα Καραγιώργη.

Στην Αθήνα, η Καραγιώργη επιφορτίστηκε από το κόμμα με την ανασυγκρότηση της Νεολαίας του που είχε διαλυθεί από τον Μανιαδάκη. Στα τέλη του 1942 ακολούθησε το σύντροφό της στη Θεσσαλονίκη, προκειμένου αυτός να αναλάβει την ηγεσία της Αντίστασης στην περιοχή. Με την Απελευθέρωση επέστρεψε στην Αθήνα, και αργότερα πέρασε στην παρανομία, συνεχίζοντας να προσφέρει τις υπηρεσίες της στο ΚΚΕ. Στον Εμφύλιο κρατήθηκε σε στρατόπεδα στη Χίο, τη Λαμία, το Τρίκερι Μαγνησίας και στη Μακρόνησο.  Πολιτεύτηκε με την ΕΔΑ, με την οποία εξελέγη Βουλευτής Μαγνησίας το 1963 και το 1964. Με την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών πιάστηκε στον Βόλο και εκτοπίστηκε στη Γυάρο. Στη συνέχεια κρατήθηκε στις φυλακές Αβέρωφ και Αλικαρνασσού Κρήτης και στο στρατόπεδο του Ωρωπού. Απεβίωσε στις 20 Μαΐου του 2012, σε ηλικία 94 χρονών στη γενέτειρα της.

Έγραψε τα βιβλία: Μέχρι την απόδραση (1989), Από μια σπίθα ξεκίνησε (2001), Περιμένοντας την Ειρήνη (2005), …Και περιμένοντας τη Δικτατορία (2007), Κώστας Καραγιώργης (1905–1955): ο άνθρωπος, ο κομμουνιστής, ο δημοσιογράφος, ο αγωνιστής, το εξιλαστήριο θύμα (αυτοέκδοση, 2011) με τη βοήθεια της Κατερίνας Ζωϊτοπούλου-Μαυροκεφαλίδου. Τέλος επιμελήθηκε τα βιβλία: Φάκελος Καραγιώργη του Λευτέρη Μαυροειδή (1990), Γύρω από το Δεκέμβρη (1945), Από τη Βάρκιζα στον Εμφύλιο (1945) και Δημοκράτες χωρίς Δημοκρατία: Τα μοιραία χρόνια 1946–1947 που συνέγραψε ο σύντροφός της.

Η Μαρία Καραγιώργη συνελήφθη στις 21.4.1967 από τη χούντα, εκτοπίστηκε αρχικά στη Γυάρο, ενώ  από τις 29 Αυγούστου 1968 κρατούνταν στις Φυλακές Αλικαρνασσού Κρήτης μαζί με άλλες 132 γυναίκες πολιτικές κρατούμενες. Παρουσιάζουμε σχετικό υπόμνημα της Μ. Καραγιώργη προς το Συμβούλιο της Ευρώπης και απόσπασμα απόφασης  της Επιτροπής Ασφαλείας του καθεστώτος, που παρατείνει την εκτόπιση των κρατούμενων γυναικών, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο αντιδικτατορικό φύλλο  Ελεύθερη Πατρίδα, εβδομαδιαία έκδοση Ελλήνων εξωτερικού, φ. 83/18.6.1969, Ρώμη. Αρχεία ΑΣΚΙ.