ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Ζ. ΣΥΝΟΔΙΝΟΥ, ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΕΜΙΑΝ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ (ΕΜΙΑΝ) στην επιστημονική ημερίδα για τη ΔΝΛ, Αθήνα 21.11.2013

 

Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι της ΕΜΙΑΝ

Κυρίες και κύριοι,

Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ), απευθύνω θερμό, εγκάρδιο χαιρετισμό σε όλους όσοι παρευρίσκεστε και συμμετέχετε τη σημερινή μας εκδήλωση. Χαιρετίζουμε επίσης τους παρόντες Λαμπράκηδες και λοιπούς νεολαίους της εποχής εκείνης καθώς και τα σημερινά παιδιά από νεολαίες της Αριστεράς.

Η ημερίδα, όπως οι περισσότεροι γνωρίζετε, είχε προγραμματιστεί για τις 7 του μηνός, αλλά αναβλήθηκε λόγω των γνωστών γεγονότων στην ΕΡΤ. Το Διοικητικό Συμβούλιο εκτίμησε ότι δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί  τη στιγμή που οι όλοι οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ έκαναν αγώνα για την υπεράσπιση της ελεύθερης δημόσιας ραδιοφωνίας και τηλεόρασης, οι δημοσιογράφοι βρίσκονταν σε κινητοποίηση και η εκδήλωσή μας φιλοξενούνταν στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ.

Η σημερινή μας συνάντηση δεν έχει μόνον αναδρομικό, ιστορικό χαρακτήρα, αλλά αποσκοπεί κατά κάποιο τρόπο να συνδέσει το παρελθόν με το παρόν, να στείλει μήνυμα και στη σημερινή νεολαία η οποία δοκιμάζεται σκληρά από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και τα μνημόνια με την πρωτόγνωρη ανεργία, την προβληματική παιδεία, το αυταρχικό κράτος, την κρίση των θεσμών, την κατάρρευση του κοινωνικού ιστού, την επανεμφάνιση των ναζιστικών ταγμάτων. Γιατί τότε, στη «σύντομη δεκαετία» του ’60, σε εκείνα τα «πυκνά» σε κοσμοϊστορικά γεγονότα χρόνια, η νεολαία, η αριστερή νεολαία, σε πολύ σκληρές, στην κυριολεξία, συνθήκες, μέσα σε κλίμα απερίγραπτων διώξεων, κρατικής και παρακρατικής τρομοκρατίας (αφού γνώρισε τη βίαιη καταστολή του κράτους πολλές φορές με αποκορύφωμα τις 70 ημέρες των Ιουλιανών, που είχε και τον νεκρό μάρτυρά της τον Σωτήρη Πέτρουλα), βρέθηκε στην πρωτοπορία των αγώνων ενός πρωτοφανούς μαχητικού, πολιτικού, ποικιλόμορφου και μαζικού κινήματος για τον εκδημοκρατισμό της χώρας, για σύγχρονη παιδεία, κοινωνική δικαιοσύνη, ειρήνη και πολιτισμό και κατάφερε με το ενωτικό της πνεύμα και την αποφασιστική της στάση σημαντικές νίκες.

Η Νεολαία Λαμπράκη, παρά τον βραχύ βίο της, αφού η νόμιμη δράση της διακόπηκε βίαια από τη δικτατορία των συνταγματαρχών, κόσμησε πραγματικά με τους αγώνες της το ελληνικό νεολαιίστικο κίνημα της δεκαετίας του ’60, συμβάλλοντας σε μια παγκόσμια θα λέγαμε πρωτοτυπία: Στη δημιουργία ενός μοναδικού μαζικού κινήματος παιδείας και πολιτισμού με προοδευτικό προσανατολισμό, στο ανάπτυγμα του οποίου αποφασιστικός υπήρξε και ο ρόλος του προέδρου της, του μεγάλου μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη.

Μεταξύ άλλων, η οργάνωση θα αντιπαρατεθεί στο συντηρητικό κατεστημένο της εποχής, θα προτείνει ένα άλλο τρόπο ζωής και συλλογικής δράσης για τη νεολαία, εμπνευσμένο από τα σοσιαλιστικά ιδανικά. Ή όπως διακηρυσσόταν τότε στα κείμενά της:

Η Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη… με τη δράση της και τους αγώνες της αναδείχθηκε σ’ ένα ζωντανό και αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής κοινωνικής και πολιτικής ζωής… ο νέος και η νέα που παλεύουν μαζί μας ανακαλύπτουν κοντά μας το βαθύτερο νόημα της ζωής τους. Ξέρουν τώρα ότι έχουν γίνει πολύτιμα κοινωνικά κύτταρα, υπεύθυνοι πολίτες, πρωτοπόροι λαϊκοί αγωνιστές…

Δεν υπάρχει υψηλότερη κορυφή, από την κορυφή της θυσίας για το Λαό! Αποτελεί την τελείωση του ανθρώπινου χαρακτήρα καθώς εγκαταλείπει τις καταχνιές του Ε γ ώ  για να κερδηθεί οριστικά από τους φωτεινούς ορίζοντες του Ε μ ε ί ς! Και η νίκη είναι διπλή γιατί πραγματώνεται μέσα στην καρδιά ενός κοινωνικού συστήματος που εδραιώνει την ύπαρξή του απάνω στην αδιαφορία, τον εγωισμό και την εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπο…

Πόσο επίκαιρα πράγματι αντηχούν και σήμερα τα αιτήματά τους, όπως διατυπώθηκαν το 1965 στο γνωστό «Μανιφέστο των Λαμπράκηδων»!:

Εμείς οι νέοι και οι νέες της Ελλάδας!

Θέλουμε την Ελλάδα Ελεύθερη, Ανεξάρτητη, Αδέσμευτη, Κυρίαρχη. Θέλουμε τη νεολαία της Ελλάδας ελεύθερη και απερίσπαστη να δρα δημιουργικά για το ευτυχισμένο και ειρηνικό μέλλον της.

Θέλουμε Ελληνική Εξωτερική πολιτική χωρίς προκαταλήψεις και δεσμεύσεις…

Θέλουμε Εθνική Οικονομική Πολιτική…

Θέλουμε Πατριωτική Ανασυγκρότηση. Να εκπονηθεί, με βάση τον κρατικό προϋπολογισμό, μακρόπνοο πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης της Πατρίδας. Να εκμεταλλευθούμε συστηματικά τον πλούτο της χώρας. Να αξιοποιήσουμε τις ενεργειακές μας πηγές…

Θέλουμε να λείψει η τρομακτική ανισομέρεια στην κατανομή του εθνικού μας πλούτου… Να δοθούν ίσες ευκαιρίες σε όλα τα Ελληνόπουλα…

Εργασία για όλους. Καλύτερες αμοιβές για τους νέους εργαζόμενους. Δωρεάν επαγγελματική μόρφωση για τους νέους εργάτες. Απαγόρευση της εργασίας στα παιδιά…

 

Διάδοχο μετωπικό σχήμα που προήλθε από τη συγχώνευση της Νεολαίας ΕΔΑ και της Δημοκρατικής Κίνησης Νέων Γρηγόρης Λαμπράκης, η μαζικότερη έκφραση της νεολαίας μετά την ΕΠΟΝ, έχει εγγραφεί στη συλλογική μνήμη ως «ιδιαίτερη και μοναδική συλλογικότητα που διαμόρφωσε συμπεριφορές και πρότυπα, αξιακούς κώδικες και στάσεις ζωής και που δεν περιορίστηκε απλά και μόνο στην άρθρωση και εκφορά ενός αριστερού πολυδύναμου πολιτικού λόγου. Μια οργάνωση αυτόνομη, ριζοσπαστική και «πρωτοπόρα», κινητοποίησε τους ανήσυχους νέους των πόλεων και τους ανέδειξε σε ενεργό πολιτικό υποκείμενο…», ενώ παράλληλα κατάφερε «να συσπειρώσει και να εμπνεύσει τη νεολαία…  στην ύπαιθρο»  όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η ιστορικός Ιωάννα Παπαθανασίου στη σπουδαία μελέτη της για τη Νεολαία Λαμπράκη που εκδόθηκε από το ΙΑΕΝ το 2008 και δυστυχώς, δεν θα την έχουμε σήμερα κοντά μας, λόγω συμμετοχής της σε διεθνή συνάντηση ιστορικών στο Παρίσι.

Και μόλις τα τανκς της απριλιανής χούντας κατέλυσαν τη δημοκρατία, οι Λαμπράκηδες αντέδρασαν αμέσως, στελεχώνοντας τους πρώτους πυρήνες αντίστασης και πρωτοστατώντας με αυταπάρνηση και αυτοθυσία στον αντιδικτατορικό αγώνα, χωρίς οι περισσότεροι να διεκδικήσουν ποτέ τυχόν ανταλλάγματα ή δημόσια αξιώματα.

Με αυτά τα παιδιά της αριστερής νεολαίας, τους «όμορφους νέους που η πατρίδα με πικρά τραγούδια νανούρισε», που λέει ο ποιητής (Τ. Λειβαδίτης), τους γνωστούς ύποπτους «εκδρομείς του ’60» θα ασχοληθεί η σημερινή επιστημονική ημερίδα της ΕΜΙΑΝ.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, στην πρώτη συνεδρία θα μιλήσουν ηγετικά στελέχη της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη της περιόδου 1963–1967. Στη δεύτερη συνεδρία νέοι ερευνητές θα αναλύσουν τα φαινόμενα αυτονομίας και δράσης της ΔΝΛ και θα έλθουν σε διάλογο με παλαιούς Λαμπράκηδες, ενώ στη στρογγυλή τράπεζα θα συζητηθούν από πανεπιστημιακούς δασκάλους και ιστορικούς ζητήματα σχετικά με την έρευνα και τη συγγραφή της ιστορίας των κινημάτων της νεολαίας.

 

Πριν ολοκληρώσουμε θα θέλαμε να πούμε και δύο λόγια για την ΕΜΙΑΝ. Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ (ΕΜΙΑΝ) ιδρύθηκε στις αρχές του 2000 με σκοπό τη συλλογή, επεξεργασία και αξιοποίηση αρχείων και άλλων πηγών της δράσης των οργανώσεων της ελληνικής νεολαίας, με σκοπό την προαγωγή της μελέτης της ιστορίας της αριστερής νεολαίας και τη συμβολή της στην πολιτική ζωή, στους κοινωνικούς αγώνες. για τη δημοκρατία και τη διάδοση των αριστερών ιδεών από το τέλος του εμφυλίου πολέμου μέχρι και την κατάρρευση της στρατιωτικής δικτατορίας.

Οι πρώτοι εταίροι της ήταν στελέχη και ενεργοί πολίτες αριστερών οργανώσεων και ομάδων νεολαίας της εποχής 1950–1974. Η ποικίλη δραστηριότητα της Εταιρείας (συνέδρια, ημερίδες, εκδόσεις, κοινωνικές παρεμβάσεις κλπ.) συνέβαλε αφενός στην επαφή της Εταιρείας με τους αρχειακούς και επιστημονικούς φορείς και στην έναρξη μιας ευρείας συζήτησης επί διαφόρων πλευρών δράσης του νεολαιίστικου κινήματος και αφετέρου στην επανασύνδεση αρκετών νέων διαφορετικών ιδεολογικών κατευθύνσεων της εποχής εκείνης.

Πρέπει να τονίσουμε ακόμη ότι το μεγαλύτερο τμήμα των συλλογών της προέρχεται από καταθέσεις-δωρεές προσωπικών αρχείων των Λαμπράκηδων, που αγωνίστηκαν στα πανεπιστήμια, σε μετωπικά σχήματα και κάθε λογής συλλόγους, σε καθοδηγητικά όργανα, στον πολιτισμό, στους τόπους δουλειάς, στις γειτονιές, στο αντιδικτατορικό κίνημα και διέσωσαν με μεγάλους κινδύνους.

 

Η ΕΜΙΑΝ, όπως έχουμε τονίσει και παλαιότερα, προσπαθεί σήμερα σε πολύ δύσκολους και σκοτεινούς καιρούς να διασώσει και να αναδείξει τη δράση του ελληνικού νεολαιίστικου κινήματος του ’50 και του ’60 ως σημαντικού τμήματος της μεταπολεμικής μας ιστορίας. Στα άμεσα σχέδιά της συμπεριλαμβάνονται, μέσα από συνεργασίες με την ερευνητική και ακαδημαϊκή κοινότητα και την εθελοντική προσφορά των μελών και φίλων της:

α) Η δημιουργία ενός εργαστηρίου προφορικής ιστορίας, για να διατηρηθεί και αξιοποιηθεί η ατομική μνήμη μιας ολόκληρης γενιάς.

β) Η συμβολή στην πρωτογενή έρευνα και στον εντοπισμό τεκμηριωτικού υλικού για την μεταπολεμική ελληνική νεολαία σε αρχειακούς φορείς ή σε συναφείς οργανισμούς και ιδρύματα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, και

γ) Η μελέτη των προβλημάτων της σημερινής ελληνικής νεολαίας με συγκρίσεις και αναφορές στα κινήματα της νεολαίας του 20ού αιώνα, την Αριστερά και την ιστορική εξέλιξη της χώρας.

Σας καλούμε όλους να ενισχύσετε το έργο της, είτε με την κατάθεση στα αρχεία της ντοκουμέντων της εποχής που έχετε διασώσει, είτε με την εθελοντική προσφορά σας ως φίλοι ή με την οποιαδήποτε οικονομική αρωγή σας.

 

Κλείνοντας, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά όλους, όσοι ανταποκρίθηκαν πρόθυμα στην πρόσκλησή μας: το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΑ για τη δωρεάν παραχώρηση της αίθουσας, τους εισηγητές, το κοινό μας, καθώς και τα μέλη και τους φίλους της ΕΜΙΑΝ που συνέβαλαν με οποιοδήποτε τρόπο στην πραγματοποίηση της σημερινής μας εκδήλωσης.

 

Στο τέλος της συνάντησης το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΜΙΑΝ σας καλεί όλους να πιούμε μαζί ένα κρασί, οι παλιοί φίλοι και συναγωνιστές να βρεθούν μεταξύ τους, να γνωριστούν με τα νεότερα παιδιά και να συνεχίσουν τη συζήτηση που θα έχουμε ανοίξει.

Και μια υπενθύμιση. Επειδή στο έντυπο πρόγραμμα της ημερίδας έχουμε εντάξει μια φωτογραφία του Προεδρείου του Ιδρυτικού Συνεδρίου της ΔΝΛ, όπου εμφανίζεται και ο Χρόνης Μίσσιος, να υπενθυμίσουμε ότι στις 21 Νοεμβρίου 2012, ένα χρόνο ακριβώς πριν, αποχαιρετίσαμε τον Χρόνη στο νεκροταφείο του Μικροχωρίου Καπανδριτίου. Τον Χρόνη, διανοούμενο και ηγετική φυσιογνωμία του αριστερού κινήματος, αλλά και εξέχον στέλεχος των Λαμπράκηδων, μέλος του Προεδρείου του Κεντρικού Συμβουλίου και της Γραμματείας της ΔΝΛ από το 1965.

 

Ζήσιμος Χ. Συνοδινός

 Γραμματέας Δ.Σ. ΕΜΙΑΝ