ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΜΙΑΝ, ΓΕΝΙΚΟ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

Επιμέλεια-σύνταξη: Στέφανος Δ. Στεφάνου, Ζήσιμος Χ. Συνοδινός
Αθήνα 2010, σ. 327

Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ (ΕΜΙΑΝ) ιδρύθηκε πριν από μία δεκαετία με σκοπό να βοηθήσει την έρευνα στο πεδίο συμμετοχής των νέων Ελλήνων στο κοινωνικό, πολιτικό και πολιτιστικό κίνημα της περιόδου μετά τον εμφύλιο στη χώρα μας. Οι πρώτοι εταίροι της ήταν, σχεδόν αποκλειστικά, στελέχη και ενεργοί μέτοχοι αριστερών οργανώσεων και ομάδων νεολαίας της εποχής 1950–1974. Η ποικίλη δραστηριότητα της Εταιρείας τα χρόνια που πέρασαν από τη σύστασή της – συγκέντρωση αρχειακού υλικού, κατάθεση προφορικών μαρτυριών και συλλογή φωτογραφικού, βιβλιακού και λοιπού υλικού, όλα δωρεές από εταίρους και φίλους της, οργάνωση ημερίδων-επιστημονικών συνεδρίων, επετειακών ή ψυχαγωγικών εκδηλώσεων, εκδοτική παραγωγή κ.ά.– συνέβαλε θετικά στην έναρξη μιας ευρείας σήμερα συζήτησης για θέματα νεολαίας των δεκαετιών ’50 έως ’70.

Οι αρχειακές συλλογές γραπτών τεκμηρίων της ΕΜΙΑΝ (προσώρας οκτώ αναπτυγμένες και 23 μικρότερες) αποτελούνται από τεκμήρια που παρήγαγαν ποικίλες συσπειρώσεις ή δραστήρια κοινωνικώς άτομα της περιόδου 1950–1974, τα οποία συγκέντρωσαν, διαφύλαξαν και διέσωσαν, με μεγάλους κινδύνους, κυρίως στελέχη και μέλη οργανώσεων του φοιτητικού και νεολαιίστικου αριστερού κινήματος της εποχής. Δικά τους γραπτά, αποφάσεις και πρακτικά συλλογικών σωμάτων σπουδαστικών συλλόγων, οργανώσεων και κινήσεων, ανακοινώσεις, αλληλογραφία, προκηρύξεις και φέιγ-βολάν φοιτητικών οργανώσεων, πολιτικών νεολαιών και κινήσεων, πολυγραφημένα παράνομα φύλλα της δικτατορικής περιόδου, κείμενα για την παιδεία, εφημερίδες, φυλλάδια, νεανικά περιοδικά κτλ. Αρκετά μάλιστα είναι σπάνια ή δυσεύρετα σε άλλες πρωτογενείς πηγές που απόκεινται σε παρεμφερείς και όμορους αρχειακούς φορείς.

Όλα τα παραπάνω μετά από κοπιώδη εργασία έχουν αναγνωριστεί, οργανωθεί, ταξινομηθεί και περιγραφεί κατά τρόπο σύμφωνο με τα διεθνώς αρχειονομικά παραδεδεγμένα και με τις ιδιαιτερότητες που σφραγίζουν όχι μόνο η πολυποίκιλη προέλευσή τους αλλά και οι – απίθανοι ενίοτε – τρόποι ανεύρεσής τους, με άμεσο στόχο να γίνουν προσπελάσιμα, χωρίς περιορισμούς, από τους ενδιαφερόμενους – επαγγελματίες ερευνητές, επιστήμονες ή, απλώς, θερμούς “αναδιφητές” της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας – που δεν αρκούνται στις δευτερογενείς ιστοριογραφικές αναφορές αλλά θέλουν να θεμελιώσουν τη γνώση τους με την προσφυγή στις πηγές.

Το βιβλίο περιλαμβάνει: (I) μια Εισαγωγή με δύο μέρη: (α) ένα περιληπτικό σχεδίασμα της πορείας του ελληνικού νεολαιίστικου κινήματος από το 1950 έως το 1967 (σ. 13–36) και (β) υπό τον τίτλο “Η ΕΜΙΑΝ και τα αρχεία της” τη φυσιογνωμία της Εταιρείας, την απαρίθμηση των δημόσιων εκδηλώσεών της και τους βασικούς άξονες της αρχειακής πολιτικής της (σ. 36–43). (II) Το κύριο σώμα της έκδοσης, που αποτελεί η αναλυτική περιγραφή των αρχειακών συλλογών γραπτών τεκμηρίων της ΕΜΙΑΝ. (III) Τα παραρτήματα όπου περιγράφονται συνοπτικά: (α) το φωτογραφικό αρχείο· (β) το αρχείο προφορικής ιστορίας, και καταγράφονται ονομαστικά· (γ) τα δελτία και περιοδικά στην ΕΜΙΑΝ· και (δ) οι δωρητές αρχειακού, φωτογραφικού και βιβλιακού υλικού. (IV) Τα αλφαβητικά ευρετήρια: (α) κατάλογος 300 και πλέον ακρωνυμίων και βραχυγραφιών οργανώσεων και ποικίλων συλλογικοτήτων νεολαίας, κυρίως, αλλά και ευρύτερων, οι οποίες απαντούν στο καταληκτικό αλφαβητικό ευρετήριο και, εν πολλοίς, στα τεκμήρια του αρχειακού σώματος· και (β) το αναλυτικό αλφαβητικό ευρετήριο “προσώπων, επωνυμιών, τόπων και πραγμάτων”, με το οποίο κλείνει η έκδοση.

Το παρόν Γενικό Ευρετήριο, αρκούντως αναλυτικό και ενημερωμένο μέχρι τις αρχές του 2010, θα συμβάλει στην κατεύθυνση της δημοσιοποίησης του ρόλου και του περιεχομένου των αρχείων της ΕΜΙΑΝ, θέτοντας ένα ακόμη λιθαράκι στην προαγωγή της ιστορικής έρευνας όχι μόνο για την αριστερή νεολαία, αλλά και για τη μελέτη ολόκληρης της ελληνικής μεταπολεμικής κοινωνίας.